Heemstede, Herenweg bij 138: complex Kennemeroord, ijskelder

Oorspronkelijke functie IJskelder
Huidige functie IJskelder (buiten gebruik)
Bouwjaar Vanaf 1794
Architect Onbekend
Status Rijksmonument 21115

Op de plek van het voormalige landgoed Kennemeroord (thans een zorgappartementencomplex) stond oorspronkelijk, vanaf circa 1642, een herberg met de naam вАШDe Dorstige KuilвАЩ. In 1667 bracht Cosimo III deвАЩ Medici er een bezoek. De uitspanning was een trefpunt van kunstenaars, vooral uit Amsterdam. In 1793 werd de herberg verkocht aan de Amsterdammer Jan Baptist van Keulen. Deze liet het pand vervangen door een witgepleisterd herenhuis. De bekende naam De Dorstige Kuil werd opnieuw gebruikt voor een koffiehuis aan de Koediefslaan (thans nr. 69, een rijksmonument). Behalve het nieuwe herenhuis werden er een koetshuis, een ijskelder, een tuinmanshuis met oranjerie en een menagerie gebouwd. De landschapstuin is vermoedelijk ontworpen door J.D. Zocher sr.

Na verschillende malen van eigenaar te zijn gewisseld, kwam Kennemeroord met het toen 7 hectare grote grondbezit in 1867 in handen van Jan Pieter Adolf Teding van Berkhout. In 1926 moest het huis worden afgebroken, omdat in verband met de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam de Herenweg tot ongeveer 12 meter zou worden verbreed. Eigenaar Pieter Quarles van Ufford liet iets verderop een nieuw huis bouwen naar ontwerp van architect A.A. de Maker. De tuin is toen gewijzigd naar ontwerp van Leonard Springer. In 1948 kocht de Hervormde Gemeente in Heemstede het huis, dat daarna nog heeft gediend als school. Bijna tien jaar later, in 1957, moest het plaatsmaken voor een bejaardentehuis. Dit gebouw is op zijn beurt in 2006 is vervangen door zorgappartementen.

Tegenwoordig resten van de buitenplaats onder andere nog deze ijskelder, het inrijhek langs de Herenweg (aldaar beschreven, een rijksmonument) en een woning met oranjerie aan de Koediefslaan 97-101 (aldaar beschreven, tevens rijksmonument).

Beschrijving ijskelder

Gemetselde koepelvormige ijskelder met getoogde ingang. IJskelders dienden om ijs voor de koeling van voedsel en dranken te bewaren. In de winter werden blokken ijs uit de sloten en vijvers gezaagd. De blokken werden in de kelder gelegd en met water en/of pekel overgoten, zodat één grote klomp ijs ontstond, die de temperatuur nog meer liet dalen. De massa ijs was voldoende om tot de volgende winter te worden bewaard. In de zomer kon men brokken van de ijsmassa afhakken om in de keuken te gebruiken.

Rijksmonument

De ijskelder is van belang als onderdeel van de historische buitenplaats Kennemeroord en als voorbeeld van een laat achttiende- of vroeg negentiende-eeuwse ijskelder.

Bouwkundige beschrijving

Het inrijhek bestaat uit hardsteen pijlers met verdiepte velden en lijstwerk aan de bovenzijde, bekroond door hardstenen siervazen. De doorrit is voorzien van een smeedijzeren vleugelhek.

Rijksmonument

Het inrijhek is van belang als onderdeel van de historische buitenplaats Kennemeroord en als goed bewaard gebleven voorbeeld van een laat achttiende- of vroeg negentiende-eeuwse toegangshek van een buitenplaats.

Rijksmonument

De afzonderlijke delen zijn als monumenten beschreven, het complex niet.

Naar boven